Caravaggio Na Zamku Królewskim – Narcyz przy źródle

Caravaggio narcyz przy zrodle

Caravaggio Na Zamku Królewskim – Narcyz przy źródle

Kolejne zachwycające dzieło geniusza światłocienia będzie eksponowane na Zamku od 23 listopada, by utworzyć szczególny dwugłos z prezentowanym aktualnie w ramach wystawy Caravaggio i inni mistrzowie. Arcydzieła z kolekcji Roberta Longhiego obrazem Chłopiec gryziony przez jaszczurkę. Pochodzący ze zbiorów Palazzo Barberini Narcyz przy źródle to jedno z najbardziej znanych płócien Michelangela Merisiego da Caravaggio, a zarazem jedno z nielicznych o tematyce mitologicznej. Przedstawia scenę zaczerpniętą z jednego z tych mitów greckich, które na przestrzeni wieków obrosły największą liczbą kulturowych odniesień.

Co mówi mit

Według mitu rodzice Narcyza – Liriope i Kefisos – niedługo narodzinach syna udają się do Tejrezjasza, by prosić o przepowiedzenie przyszłości dziecka. Dowiadują się, że Narcyz będzie szczęśliwy, dopóki nie pozna swego własnego oblicza. Dorastający Narcyz przemienia się w młodzieńca, którego uroda przyciąga wiele dziewcząt. Wśród tych, które kochają się Narcyzie, jest nimfa Echo. Ponieważ jej uczucie zostaje odtrącone, zrozpaczona oddala się na pustkowie i powoli zanika. Pozostaje po niej tylko głos. Za odtrącanie miłości bogowie postanawiają ukarać młodzieńca. Sprawiają, że podczas polowania zapędza się głęboko w las, gdzie męczony i spragniony, szukając miejsca na odpoczynek, dociera do źródła o niezwykle gładkiej powierzchni. Kiedy pochyla się nad wodą, dostrzega w niej własne odbicie i zakochuje się w nim bez pamięci. Nie mogąc oderwać wzroku od swojego wizerunku, Narcyz powoli opada z sił i umiera. Po śmierci zostaje zamieniony w kwiat, do dzisiaj noszący jego imię.

Poza Owidiuszem do utrwalenia mitu o zakochanym w sobie młodzieńcu przyczynił się Dante Alighieri, umieszczając jego postać w Piekle – pierwszej części Boskiej komedii. Znacznie później imię bohatera stało się także podstawą słowotwórczą terminu z dziedziny psychologii, odnoszącego się do jednego z zaburzeń osobowości.

Co mówi obraz

narcyz przy zrodle

Na płótnie Caravaggia widać samotną postać młodzieńca nachylonego nad gładką taflą wody. Wpatruje się on we własne odbicie na powierzchni, lewą dłoń zanurzając w wodzie, jakby starał się dotknąć postaci, którą widzi. Jego ramiona i korpus wraz z wodnym odbiciem tworzą symetryczny rozświetlony układ na jednolitym ciemnym tle. Padające z góry światło rozświetla białą, płócienną koszulę i założony na nią wams (rodzaj kamizeli) uszyty z wzorzystej tkaniny. Według niektórych interpretacji, wydobyty światłem kwiatowy motyw jest zapowiedzią przemiany, jaka stać się miała udziałem Narcyza.

Narcyz wydaje się zamknięty w błędnym kręgu wiecznego zaprzątnięcia samym sobą, co sytuuje go we wszechogarniającej ciemności. Ów zamknięty układ, jaki tworzy z własnym odbiciem, pozbawiony dopływu energii z zewnątrz, musi zgasnąć. Poza młodzieńca, mimo beznadziejnego gestu lewej ręki, wydaje się niezwykle statyczna, gdyż wsobność niejako wyłącza go z łańcucha życia, wielkiego układu naczyń połączonych, znajdującego się w ciągłym ruchu. Widz może tylko biernie obserwować ten jednoosobowy dramat. Niezdolny uchwycić kontaktu wzrokowego z protagonistą, pozostaje wykluczony z interakcji. Ponieważ to interakcja czyni z nas podmiot i otwiera na transcendencję, tragedia Narcyza wydaje się przestrogą przed uwięzieniem we własnej perspektywie i zamknięciem na Innego we wszystkich wymiarach – od psychologicznego po polityczny.

Pokaz obrazu Narcyz przy źródle to efekt współpracy pomiędzy Palazzo Barberini i Zamkiem Królewskim w Warszawie – Muzeum. Od listopada 2020 r. do kwietnia 2021 r. w Rzymie gościła Dziewczyna w ramie obrazu Rembrandta z kolekcji Zamku Królewskiego. W ramach wymiany Palazzo Barberini zdecydowało się wypożyczyć Zamkowi jedno z najbardziej znanych płócien Caravaggia.

Pokaz dostępny jest w ramach biletu na wystawę Caravaggio i inni mistrzowie. Arcydzieła z kolekcji Roberta Longhiego

Obraz dostępny od 23 listopada 2021–20 lutego 2022
Caravaggio Na Zamku Królewskim
Judyta z głową Holofernesa

Bilety na wystawę w cenie 20/40 zł (1 zł dzieci i młodzież od do 16 roku) dostępne są już w kasach Zamku i online.

Pokaz filmów towarzyszący wystawie – program – klik

źródło: Zamek Królewski w Warszawie

Reklama

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.